De dood in de JOP

Legislatief theater in Wijchen-Zuid

Leefbaarheid
Om Dik Trom de parafraseren: Het is een bijzonder project, en dat is het. De opdracht: maak binnen een week een Forumtheaterstuk waarin de standpunten van vijf verschillende groepen in Wijchen-Zuid zijn verwerkt. Standpunten over overlast van jongeren, leefbaarheid en veiligheid. Doel: breng de bewoners weer tot elkaar, laat een dialoog ontstaan. Vervolgdoel: bewoners maken samen een plan voor de inrichting van een hangplek, voor voorzieningen voor ouderen en jongeren en voor omgangsregels in de wijk.

Interactief beleid
Forumtheater met als doel het opstellen en beïnvloeden van wetten, regels en verordeningen heeft de naam legislatief theater gekregen. De acteurs maken een beeld van de verhalen van de bewoners. Nadat de voorstelling is gespeeld proberen de bewoners de scènes om te vormen tot een ideaalbeeld. De stappen die nodig zijn om tot dit ideaalbeeld te komen worden voorgelegd aan bestuur en gemeenteraad. De voorstellingen in Wijchen vonden plaats in april 2001. Twee werkgroepen met bewoners werden gevormd. Twee maanden later lag er een uitgewerkt voorstel waarover de gemeenteraad zal besluiten. Een goed voorbeeld van interactief beleid, dat zowel landelijk als internationaal aandacht krijgt.

Regie: Luc Opdebeeck Muziek: Suus van der Linden Scriptontwikkeling: Ronald Matthijssen Spelers: Fré Hooft van Huysduynen, Cor Kapaan, Nelleke Peeters, Christel Schimmel, Josien Warris Techniek: Bas Schrurs

Hier navolgend een verslag van de première van De dood in de JOP op 5 april jl.(met vriendelijke toestemming van De Gelderlander):

Hangen en laten hangen in Wijchen-Zuid

Door LYDIA VAN AERT

WIJCHEN - Hangjongeren en buurtbewoners een spiegel voorhouden: dat is het doel dat Theater Formaat zich in Wijchen stelt. Gisteravond was het optreden in 't Mozaïek.
Jongerenwerkster Josien Warris loopt achter de schermen zenuwachtig heen en weer. Plankenkoorts, want van regisseur Luc Opdebeeck kreeg zij een gastrol toebedeeld in het stuk De dood in de jop. 'Jop is een afkorting van jongerenontmoetingsplaats,' legt Ronald Matthijssen uit, die het script schreef. Samen met Opdebeeck belegde hij de afgelopen week workshops, waarin betrokkenen hun zegje konden doen over de Wijchense hangplekken. Aan het woord kwamen onder andere buurtbewoners, ouderen, onderwijzers van basisschool Klim-Op, medewerkers van het Sociaal Kultureel Werk en niet te vergeten de hangjongeren zelf.

De verzamelde opinies zijn door het Rotterdamse gezelschap Formaat vertaald naar een reeks korte sketches. Ze roepen lachsalvo's op in het publiek, maar nu en dan ook protesten. De vier acteurs verschijnen in een dynamische show telkens in een andere outfit op het toneel. Blowende, vrijende en kabaal of rommel makende hangjongeren komen in conflict met klagende buurtbewoners, lieve bejaarden en fanatieke politieagenten. De teksten van de korte muzikale intermezzo's spreken boekdelen: 'geen ruimte, geen plek, geen tijd, geen geld, geen budget, geen rek'.

Na het welverdiende applaus voor gelegenheidsactrice Josien en de vaste cast van Formaat, gaat Opdebeeck met de microfoon het publiek in om reacties te peilen. 'De politie treedt in het echt veel harder op,' meent een jeugdige Wijchenaar. Ook burgemeester Franssen geeft desgevraagd zijn mening: 'In de meeste sketches blijft de kant van de buurtbewoners ietwat onderbelicht. Het lijkt of er partij is gekozen voor de jeugd, terwijl elke groep natuurlijk evenveel recht van spreken heeft.'

De ongeruste wijkbewoners komen wel uitgebreid aan het woord in het vervolg van de avond.
Scènes uit het stuk worden opnieuw gespeeld door mensen uit het publiek. De sketch waarin een oudere flink belaagd wordt door een lawaaierige bromfietser krijgt opeens een happy end als een bewoner van seniorencomplex De Muts meespeelt.
Deze heer weet actrice Christel Schimmel, die heel waarheidsgetrouw het snerpende geluid van een opgevoerde brommer imiteert, met zachte stem tot stilte te bewegen. Zo kan het dus ook.

De jongeren in het publiek vrezen dat de realiteit anders is: 'Vaak praten ze niet met je, maar bellen ze direct de wouten.' Een jongen die een witte baggy outfit draagt, begrijpt het wel een beetje: 'Sommigen van ons zien er gewoon eng uit.' Hijzelf heeft geen kwaad in de zin en groet voorbijgangers beleefd. Een buurtbewoonster knikt en voegt toe: 'Er zijn verschillende groepen jongeren in Wijchen. De meeste hebben geen kwaad in de zin, maar sommige maken er een zootje van. Daar kunnen de andere jongeren niets aan doen, maar ze worden wel over een kam geschoren.'

Artikel en foto © De Gelderlander 2001