Tolero

Verdraagzaamheid: een theaterstuk en een onderzoek
In 2001 zette Formaat samen met Leiden stad van vluchtelingen, de Rotary Club Leiden en de Universiteit Leiden het project Tolero op. Het Landelijk Bureau bestrijding Rassendiscriminatie (LBR) sloot zich daarbij aan. Tolero richtte zich op verdraagzaamheid en keek met name naar de relatie discriminatie en geweld. Het Forumstuk werd gespeeld in Leiden, Den Bosch, Eindhoven en Hengelo. De Universiteit Leiden voerde een begeleidend onderzoek naar de effecten van de voorstelling uit, dat in december 2001 is verschenen.

Het verhaal

Tolero was een experimentele voorstelling, die gebaseerd was op interviews met jongeren die geweld een legitiem middel vonden om conflicten te beslechten. Naast twee sleutelscènes waarin a) een scholier afgeperst wordt en b) een Turks meisje door een racistische medeleerling wordt bedreigd, bestond het stuk uit drie choreografische scènes. In een ervan werd iemand op straat mishandeld door twee anderen. Die scène bleek de meeste aantrekkingskracht op de leerlingen uit te oefenen.

Naast de door de acteurs gespeelde scènes konden de leerlingen ook zelf scènes toevoegen. Dit leverde een stortvloed van materiaal op van situaties waarin jongeren zich onveilig voelen. Indrukwekkend was met name het optreden in een discotheek in Hengelo. Daar gaven Turkse jongeren allerlei voorbeelden van discriminatie in het uitgaansleven en het geweld dat daar het gevolg van is. In Leiden kwamen veel voorbeelden naar boven van situaties waarin meiden over een weer geweld gebruiken.

De reacties
Hoewel de tournee met 26 voorstellingen relatief kort was, was de impact groot. Op vrijwel alle scholen waar gespeeld was, werd de jaren daarna via Forumtheater aandacht aan de thema’s geweld en discriminatie besteed. Uit het onderzoek van de studenten van de Universiteit Leiden bleek o.a. dat de voorstelling pas effect zou kunnen hebben als er sprake was van begeleidende activiteiten van de school. Daarnaast werd de hypothese bevestigd dat een effect eerder te verwachten was in het VMBO dan bij HAVO/VWO.