Kampioen worden zonder kaarten
Première workshop "Veilig spel"

Leiden, 26 augustus 2000
40 voetballers uit de A & B-jeugd van VV Roodenburg in Leiden hebben deelgenomen aan een workshop in het kader van het project Verdraagzaamheid, waar Formaat momenteel de laatste hand aan legt. Aanleiding voor de workshop waren de incidenten tijdens het afgelopen seizoen. Steeds meer wedstrijden ontaardden in vechtpartijen met de tegenstander of met toeschouwers. In de jeugd spelen veel allochtone jongens mee; zij worden in het heetst van de strijd regelmatig geconfronteerd met racistische opmerkingen. Hun reacties zijn vaak agressief. Soms verdenken ze de scheidsrechter ervan te heulen met de tegenstander. Het conflictpotentieel is hoog.

Vier workshopbegeleiders van Formaat hebben een ochtend met de voetballers, in de leeftijd van 14-18 jaar, gewerkt rond hun eigen ervaringen. Na een op lichamelijke activiteit gerichte opwarming was het de beurt aan de jongeren om hun ervaringen in beeld te zetten.

Via standbeeldtheater toonden zij hun ideaalbeeld, namelijk kampioen worden. Het beeld dat zij van de realiteit gaven was ontnuchterend: ze worden behandeld als losers en zwakkelingen. Het werd de workshopbegeleiders langzaam duidelijk waar de oorzaken voor de agressie lagen. De spelers voelden zich vernederd.

In het tweede gedeelte van de workshop zetten de spelers situaties uit de realiteit in beeld: het publiek scheldt je uit; na een doelpunt krijg je de bal niet terug; je krijgt een doodschop en de scheids kijkt de andere kant op. Bij het uitspelen van de situaties ontstond er telkens een rel op het veld of spelers kregen een rode kaart. Geconfronteerd met de vraag of je op deze manier je doel, namelijk kampioen worden, bereikt, zagen velen in dat je op zoek moet gaan naar alternatieven. Door in te springen op de in beeld gezette situaties werden oplossingen uitgespeeld. Er ontstond een geanimeerde discussie over de werkbaarheid van bepaalde oplossingen.

Men was het er over eens dat je escalatie moest voorkomen maar dat je ook moest laten zien waar je het niet mee eens was. Als toeschouwers je bedreigen kun je zelfs overwegen om met z'n allen van het veld af te lopen in plaats van een massale vechtpartij met alle gevolgen van dien te riskeren.

Ondanks de aanvankelijke scepsis bij zowel de spelers als de elftalbegeleiding werd de workshop een anderhalf uur durende spannende zoektocht naar een beter seizoen dan het vorige. Aan het slot herhaalden de spelers nog eens het doel om kampioen te worden, maar dan zonder kaarten. De voetbalvereniging, die een projectgroep ("Roodenburg 2002") heeft ingesteld om iets te doen aan het toenemende geweld op en om de velden, beraadt momenteel de inzet van workshops binnen de club. Ook het KNVB-district heeft interesse getoond. Workshopbegeleider Luc Opdebeeck, die zelf enige seizoenen scheidsrechter in het jeugdvoetbal is geweest, was enthousiast over de mate van deelname van de spelers.


Weekend zonder vechten
Een hoopgevend vervolg op de workshop Veilig Spel

Leiden, 4 september: De projectleider van "Roodenburg 2002" belde Formaat met een hoopgevend verslag van de wedstrijden waarin de deelnemers aan de workshop speelden.
In twee gevallen ontstond er een situatie zoals tijdens de workshop weergegeven. Bij de B-junioren ontstond er een conflict op het veld. De aanvoerder verwees uitdrukkelijk op het geleerde tijdens de workshop en wist zodoende een escalatie te voorkomen. De B1-junioren hadden van tevoren al aan het B2-team uitgelegd welke alternatieven er voor escalatie waren.
Tijdens een wedstrijd van de A-junioren bleek zelfs dat de workshop een "gouden tip" bevatte. Toen een van de spelers na een overtreding bij de tegenstander verhaal wilde halen, duwde hij deze op de grond en kreeg rood. Normaal gezien, aldus de projectleider, was het op een massale vechtpartij uitgelopen. Dit keer liepen de spelers echter gezamenlijk naar de trainer en stelden voor om het veld te verlaten. Aldus geschiedde.
Redenen genoeg voor "Roodenburg 2002" om te overwegen of de workshop niet in breder verband binnen de vereniging kan worden ingezet. Momenteel wordt daarover overleg met de KNVB gevoerd.
Alle betrokkenen zijn het er over eens dat deze vorm van preventie het verdient om op grotere schaal te worden uitgeprobeerd. Voor de verdere ontwikkelingen verwijzen we naar de volgende nieuwsbrieven en de website.

Uit: OPDRUK 4, oktober 2000