De dood in het JUP:
Een oefening in Legislatief Theater

Rondom het Jacques Urlus Plantsoen (J.U.P.) in Leiden is er een hoop conflictstof tussen verschillende groepen buurtbewoners. Deze conflictstof was de basis voor een Forumtheaterstuk dat binnen drie maanden door zeven buurtbewoners o.l.v. Luc Opdebeeck (regie) en Suus van der Linden (muziek) werd gemaakt. Op 2 december jl. was de première in het buurthuis 't Spoortje.

Van conflict tot gezamenlijk belang

Tijdens de voorstelling, die door meer dan 75 mensen werd bezocht, ontstond er een tot dan toe niet voor mogelijk gehouden dialoog tussen de verschillende "partijen" in de wijk, het welzijnswerk, en naarmate de avond vorderde steeds minder tussen partijen maar tussen mensen. Mensen die, zoals men zelf vaststelde, weinig mogelijkheden hebben om de door hen ervaren problemen te articuleren. Van buitenaf worden hun uitingen vaak afgedaan als "criminaliteit", "asociaal gedrag" of "racisme". Tijdens het repetitieproces, waaraan vertegenwoordigers van verschillende bevolkingsgroepen deel hebben genomen, konden reeds een aantal barrières worden geslecht. Tijdens de voorstelling bleek dat er ook sprake was van een gemeenschappelijk belang.

Van bijzondere betekenis was ook de rol van het lied "Het slijk van het poldermodel", dat door het publiek spontaan werd meegezongen en precies de stemming in de buurt scheen weer te geven.

Keuze tegen escalatie

Tijdens de tweede voorstelling, op 9 december jl., waren vooral de migrantenjongeren goed vertegenwoordigd. Eén van de scènes speelt voor een discotheek waar marokkaanse jongens niet worden binnengelaten, hun vriendinnen wel. Een van de inspringers besloot om de politie erbij te halen. Aangezien de wijkagent aanwezig was, kon hij zichzelf spelen. Helaas kon hij de eigenaar van de discotheek niet overreden. Een marokkaanse inspringer gaf als oplossing aan dat men ook naar Amsterdam zou kunnen gaan, inplaats van het op een escalatie te laten aankomen.
Hoewel daarmee de problematiek van de discotheek niet werd opgelost, werd voor iedereen wel duidelijk dat er niet maar één oplossing voor een dergelijke situatie is. Bovendien is een deëscalatie-strategie voor veel jongeren die 's avonds op stap zijn helaas niet altijd de meest voor de hand liggende oplossing.

Een legislatief vervolg?

Op basis van de ervaringen van het repetitieproces en de eerste twee voorstellingen zou een experiment met Legislatief Theater een verdiend vervolg zijn voor de inspanningen die door de wijkbewoners zijn geleverd. Dit experiment zou kunnen leiden tot een aantal door de hele wijk gedragen voorstellen voor de communicatie tussen bewoners onder elkaar, tussen bewoners en instellingen en tussen bewoners en gemeente. Wellicht dat hier ook binnen de instellingen in de wijk belangstelling voor bestaat. In de komende weken zal er, waarschijnlijk i.s.m. het Leids Volkshuis dienaangaande een inventarisatie plaatsvinden.

Een beknopte beschrijving van Legislatief Theater is te vinden in onze reader Het kaartensysteem, die vanaf nu besteld kan worden. Voor uitgebreidere informatie verwijzen we naar het boek van Augusto Boal, Legislative Theatre, in 1998 bij de uitgeverij Routledge in Londen verschenen. Het boek is via de Nederlandse boekhandel te bestellen. Op onze webpagina zullen steeds vaker verslagen van projecten Legislatief Theater uit andere landen verschijnen. We verwijzen tenslotte naar onze internationale, engelstalige nieuwsbrief Under Pressure. In het huidige nummer staan een aantal korte beschrijvingen van projecten in o.a. Duitsland en Engeland.

Uit: OPDRUK 1, januari 2000